Hơn 22.000 du học sinh Việt Nam đang theo học tại Mỹ đang đứng trước những thay đổi đáng chú ý về quy định cư trú và chính sách visa lao động trong năm học 2026 – 2027. Việc Mỹ chấm dứt cơ chế Duration of Status (D/S) đối với sinh viên diện F-1, cùng những điều chỉnh liên quan đến H-1B, khiến kế hoạch ở lại Mỹ sau tốt nghiệp cần được tính toán sớm và cẩn trọng hơn.

Du học sinh Việt tại Mỹ cần lưu ý gì trước quy định cư trú mới?

Hơn 22.000 du học sinh Việt Nam tại Mỹ đối mặt thay đổi mới

Theo báo cáo Open Doors của Viện Giáo dục Quốc tế Mỹ (IIE), được Bộ Ngoại giao Mỹ tài trợ, năm học 2023 – 2024 có 22.066 du học sinh Việt Nam theo học tại Mỹ, tăng 0,8% so với năm trước. Việt Nam đứng thứ 6 trong nhóm các quốc gia có đông du học sinh tại Mỹ, sau Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Canada và Đài Loan.

Con số này cho thấy Mỹ vẫn là một trong những điểm đến giáo dục được nhiều gia đình Việt Nam lựa chọn. Tuy nhiên, với những gia đình định hướng cho con học tập và làm việc lâu dài tại Mỹ, việc theo dõi các quy định di trú đang trở nên quan trọng hơn.

Một thay đổi đáng chú ý là việc chấm dứt cơ chế Duration of Status (D/S) đối với sinh viên F-1. Trước đây, sinh viên có thể duy trì tình trạng cư trú trong thời gian tham gia chương trình học miễn là vẫn tuân thủ các yêu cầu của diện F-1 mà không phải tuân theo một ngày hết hạn cư trú cố định.

Theo nội dung được cung cấp, quy định mới có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, áp dụng cả với những sinh viên đã nhập cảnh Mỹ trước thời điểm này và chuyển sang cơ chế fixed admission period, tức thời hạn cư trú có ngày hết hạn cụ thể.

Theo đó, sinh viên bậc đại học và sau đại học được cấp thời hạn dựa trên ngày kết thúc chương trình được ghi trên mẫu I-20, cộng thêm tối đa 4 năm và 30 ngày. Các chương trình tiếng Anh được giới hạn tối đa 24 tháng và 30 ngày, trong khi học sinh trung học công lập được cấp tối đa 12 tháng.

Nếu chương trình học kéo dài hơn thời hạn được cấp, sinh viên phải chủ động thực hiện thủ tục xin gia hạn thời gian lưu trú với Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) theo đúng quy định.

Điều này khiến việc theo dõi I-20, chương trình học và thời hạn cư trú trở thành vấn đề mà du học sinh và gia đình cần đặc biệt lưu ý. Việc bỏ lỡ thời hạn gia hạn có thể ảnh hưởng đến tình trạng di trú và những kế hoạch xin visa, chuyển diện hoặc quay lại Mỹ trong tương lai.

H-1B và bài toán ở lại Mỹ sau khi tốt nghiệp

Sau khi hoàn thành chương trình học, nhiều du học sinh quốc tế lựa chọn OPT (Optional Practical Training) để tích lũy kinh nghiệm làm việc và tìm kiếm cơ hội tiếp tục ở lại Mỹ. Trong đó, H-1B từ lâu được xem là một trong những hướng đi phổ biến đối với người lao động quốc tế có chuyên môn.

Tuy nhiên, con đường này đang trở nên cạnh tranh hơn.

Theo nội dung được cung cấp, cơ chế tuyển chọn H-1B năm tài khóa 2026 chuyển sang mô hình ưu tiên theo mức lương (wage-weighted selection). Theo cơ chế này, hồ sơ có mức lương đề xuất cao hơn có xác suất được lựa chọn cao hơn.

Thay đổi này có thể tạo thêm áp lực đối với sinh viên mới tốt nghiệp, bởi các vị trí dành cho người mới bước vào thị trường lao động thường có mức lương khởi điểm thấp hơn so với những lao động đã có nhiều năm kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, khoản phí 100.000 USD đối với một số hồ sơ H-1B cũng tiếp tục là vấn đề được quan tâm trong năm 2026. Theo nội dung hiện tại, khoản phí này chủ yếu liên quan đến người lao động được tuyển dụng từ nước ngoài và cần xử lý visa tại lãnh sự quán.

Trong khi đó, du học sinh đang ở Mỹ và chuyển từ OPT sang H-1B thông qua thủ tục chuyển đổi diện trong nước thường không thuộc nhóm chịu tác động trực tiếp của khoản phí này. Tuy nhiên, tình trạng pháp lý của chính sách vẫn có thể thay đổi theo diễn biến tại tòa án, vì vậy gia đình và sinh viên quốc tế cần cập nhật thông tin trước khi đưa ra quyết định dài hạn.

Trong bối cảnh đó, việc chỉ xây dựng kế hoạch dựa trên khả năng được tuyển chọn H-1B có thể khiến lộ trình ở lại Mỹ sau tốt nghiệp trở nên thiếu chủ động. Đây là lý do một số gia đình bắt đầu tìm hiểu thêm những phương án cư trú khác phù hợp với mục tiêu lâu dài.

Gia đình có con du học Mỹ cần chuẩn bị gì?

Khi các quy định về cư trú và lao động liên tục thay đổi, gia đình có con đang hoặc chuẩn bị du học Mỹ nên chủ động xây dựng kế hoạch từ sớm thay vì chờ đến thời điểm con sắp tốt nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu.

Trước hết, sinh viên cần theo dõi tình trạng I-20 và thời hạn cư trú của mình, đặc biệt sau khi cơ chế D/S được thay đổi. Những trường hợp chương trình học kéo dài hơn thời hạn được cấp cần lưu ý thủ tục gia hạn để tránh ảnh hưởng đến tình trạng di trú.

Bên cạnh đó, nếu mục tiêu của gia đình là để con sinh sống và làm việc lâu dài tại Mỹ, nên tìm hiểu nhiều lựa chọn thay vì chỉ phụ thuộc vào H-1B. Trong số các hướng được một số gia đình quan tâm là EB-5, chương trình đầu tư định cư Mỹ.

Theo nội dung được cung cấp, EB-5 có cơ chế nộp hồ sơ đồng thời (concurrent filing) trong những trường hợp đủ điều kiện. Nhà đầu tư và thành viên gia đình đủ điều kiện đang ở Mỹ có thể nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng cư trú bằng mẫu I-485 cùng với hồ sơ đầu tư mẫu I-526E khi đáp ứng các điều kiện áp dụng. Trong thời gian chờ xét duyệt, đương đơn đủ điều kiện còn có thể được cấp giấy phép làm việc tạm thời.

Đối với gia đình có nền tảng tài chính phù hợp và mục tiêu cư trú lâu dài, đây có thể là một phương án được cân nhắc song song với kế hoạch học tập và nghề nghiệp của du học sinh. Tuy nhiên, EB-5 không phải lựa chọn thay thế hoàn toàn cho H-1B và việc lựa chọn hướng đi nào cần dựa trên hoàn cảnh, điều kiện và mục tiêu cụ thể của từng gia đình.

Visa Nam Du khuyến nghị anh/chị có con đang hoặc sắp du học Mỹ nên chủ động rà soát tình trạng hồ sơ, kế hoạch học tập và định hướng sau tốt nghiệp ngay từ sớm. Việc cập nhật quy định và chuẩn bị phương án phù hợp sẽ giúp gia đình hạn chế rủi ro khi chính sách di trú Mỹ có những thay đổi mới.

Nguồn: Tạp chí điện tử Thanh niên Việt

5/5 - (1 bình chọn)